تفرقه در بحران، قدرت اجتماعی را تضعیف می‌کند| حفظ وحدت، یک دستور شرعی و راهبردی است

به گزارش آستان‌نیوز، حجت‌الاسلام علی جنتی، عضو حلقه اجتهادی فقه نظام اجتماع مدرسه عالی فقاهت عالم آل محمد (ع)، با اشاره به پیامد‌های اجتماعی و فرهنگی دفاع مقدس رمضان، گفت: محدود شدن دسترسی به اینترنت بین‌الملل و کاهش نقش گروه‌های مرجع و متخاصم خارجی در تولید و توزیع محتوای فکری و اعتقادی مخرب برای نسل جوان، زمینه‌ساز شکل‌گیری فرصتی تازه برای تقویت جریان‌های داخلی و بازتولید مفاهیم انقلاب و دفاع مقدس بود.

وی در گفت‌و‌گو با خبرنگار ما افزود: این شرایط موجب شد مخاطبان بیش از گذشته به برنامه‌ها و پلتفرم‌های داخلی روی بیاورند و در نتیجه، امکان بازتبیین مفاهیم مرتبط با انقلاب، دفاع مقدس و جنگ رمضان فراهم شود.

به گفته او، در همین بستر، نقش هنجارسازان داخلی در جریان‌سازی اجتماعی تقویت شد و سرمایه اجتماعی قابل توجهی شکل گرفت.

بازگشت مخاطبان به بستر‌های داخلی و تقویت سرمایه اجتماعی

جنتی با بیان اینکه این فرایند به‌تدریج به مشارکت گسترده و بسیج مردمی انجامید، اظهار کرد: باور‌های دینی در چند سطح بروز یافت؛ از جمله نقش هدایت‌گر رهبری دینی و الگوی امامت در ایجاد انسجام اجتماعی، اعلام حمایت و بیعت گروه‌های مختلف و نیز سازمان‌دهی نیرو‌ها بر پایه ساختار‌های سنتی مانند مسجد، هیئت‌ها و شبکه‌های محلی.

وی ادامه داد: ارزش‌هایی مانند جهاد، شهادت و دفاع نیز در جایگاه هنجار‌های بنیادین، کارکردی انسجام‌بخش پیدا کردند و با تقویت هدف مشترک و افزایش فعالیت جمعی، حس تعلق اجتماعی را به‌طور چشمگیری ارتقا دادند.

فرهنگ حماسی، روحیه جمعی را تقویت کرد

عضو حلقه اجتهادی فقه نظام اجتماع مدرسه عالی فقاهت عالم آل محمد (ع) تصریح کرد: عناصر فرهنگی و احساسی مانند موسیقی‌های حماسی، مداحی‌ها و نماهنگ‌های انگیزشی نیز در تقویت روحیه جمعی نقش داشتند.

او افزود: مجموعه این عوامل، در کنار یک ایدئولوژی منسجم و رهبری تأثیرگذار، سبب شد کنش اجتماعی سامان‌یافته‌تری شکل بگیرد و واکنش‌های خصمانه بیرونی اثرگذاری پیشین خود را از دست بدهد.

جنتی گفت: در نتیجه این روند، ساختار اجتماعی با افزایش همبستگی، یکپارچگی گفتار و کم‌رنگ شدن شکاف‌ها و نابرابری‌های اجتماعی روبه‌رو شد.

تعاون اجتماعی، محور هم‌افزایی در برابر تهدید

وی در ادامه، این جریان همبستگی را از منظر فقه اجتماعی قابل تحلیل دانست و اظهار کرد: فقه تعاون بر آیه «وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ» استوار است؛ آیه‌ای که اصول بنیادین همبستگی را در قالب دو مؤلفه «برّ» و «تقوا» سامان می‌دهد.

جنتی افزود: بر اساس این مبنا، همکاری اجتماعی زمانی مشروع و کارآمد است که بر محور خیر جمعی و تقوای اجتماعی شکل بگیرد، نه بر پایه منافع فردی یا گروهی.

وی تصریح کرد: در شرایطی که جامعه با تهدید بیرونی روبه‌روست، این چارچوب فقهی بر ضرورت هماهنگی و هم‌گرایی در برابر عدوان تأکید دارد و آن را وظیفه‌ای جمعی می‌داند.

وی ادامه داد: شکل‌گیری هدف مشترک در جامعه، همان تعاون بر محور برّ و تقواست؛ زیرا حفظ خیر عمومی بر کاهش تنش‌های داخلی، ایجاد انسجام و تقویت همبستگی اجتماعی استوار است.

او تأکید کرد: در چنین شرایطی باید نزاع‌های ثانویه کنار گذاشته شود و زمینه هم‌افزایی و یکپارچگی فراهم آید؛ همان سلاحی که دشمن را خسته و افسارگسیخته کرده است و در پیام مهم رهبر معظم انقلاب (حفظه‌الله) نیز بر آن تأکید شد.

حفظ نظام، واجب قطعی و مقدم بر مصالح دیگر است

عضو حلقه اجتهادی فقه نظام اجتماع مدرسه عالی فقاهت عالم آل محمد (ع) در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به قاعده حفظ نظام گفت: همه فقها بر این نکته اجماع دارند که حفظ نظام از واجبات قطعی است و بر هر مصلحت دیگری مقدم است.

وی افزود: تا جایی که حفظ نظام مطرح باشد، سایر مصالح در مرتبه بعد قرار می‌گیرند و اختلال در امور مسلمانان امری مبغوض است.

جنتی تصریح کرد: این قاعده پاسخی عقلایی و شرعی برای برقراری و تداوم انسجام اجتماعی است تا از وقوع مفاسد بزرگ‌تر و تهدید مقاصد اصلی دین و حیات انسانی جلوگیری شود.

وی همچنین با استناد به آیه «إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِهِ صَفًّا کَأَنَّهُمْ بُنْیَانٌ مَرْصُوصٌ» (صف: ۴) گفت: این آیه ساختار مطلوب اجتماعی را «صف واحد» و «بنیان متراکم» توصیف می‌کند و از نگاه فقه اجتماعی، الگویی از حفظ نظام در عمل است.

او ادامه داد: زمانی که جامعه به بنیان مرصوص تبدیل شود، شکاف‌های اجتماعی تضعیف می‌شود وظرفیت اقدام مشترک افزایش می‌یابد.

تفرقه، تهدیدی برای بقای اجتماعی

جنتی در پایان، با اشاره به حرمت تفرقه و وجوب وحدت گفت: قرآن کریم در چندین موضع، تفرقه را تهدیدکننده بقای اجتماعی معرفی می‌کند؛ از جمله در آیه «وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ» (انفال: ۴۶) که بر پرهیز از نزاع و اختلاف تأکید دارد.

وی خاطرنشان کرد: حفظ وحدت، تقویت تعاون اجتماعی و پایبندی به قاعده حفظ نظام، از مهم‌ترین مؤلفه‌های پایداری جامعه اسلامی است و باید در سیاست‌گذاری فرهنگی و اجتماعی، مورد توجه جدی قرار گیرد.